نیروگاه خورشیدی خانگی؛ هزینه، وام و درآمد آن در ایران
خبر تازه‌ی آبان‌ماه، نیروگاه خورشیدی خانگی را به یکی از داغ‌ترین موضوع‌های انرژی در ایران تبدیل کرده است: وزارت نیرو اعلام کرده برنامه‌ی توسعه‌ی نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی قرار است ظرفیت این نیروگاه‌ها را به حدود ۵ هزار مگاوات برساند. ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی از حدود ۱۷۰ مگاوات در ابتدای فعالیت دولت چهاردهم به حدود ۶۵۰ مگاوات رسیده و تاکنون ۵۱ هزار منزل به مولدهای تجدیدپذیر مجهز شده‌اند؛ برنامه‌ی تجهیز ۶۰۰ هزار منزل دیگر هم در دستور کار است.
اگر شما هم به فکر کم‌کردن قبض برق و حتی درآمد از بام خانه‌تان هستید، این مقاله هزینه، وام و مراحل احداث نیروگاه خورشیدی خانگی را با اعداد رسمی روز مرور می‌کند.
نیروگاه خورشیدی خانگی چیست؟
نیروگاه خورشیدی خانگی یک سامانه‌ی کوچک تولید برق است که روی بام یا حیاط خانه نصب می‌شود و برق مصرفی همان خانه را تأمین می‌کند. اجزای اصلی آن سه چیز است: پنل‌های خورشیدی که نور خورشید را به برق مستقیم تبدیل می‌کنند، اینورتر که برق مستقیم را به برق متناوب شهری تبدیل می‌کند، و کنتور دوطرفه که هم برق مصرفی از شبکه و هم برق مازاد فروخته‌شده به شبکه را ثبت می‌کند.
در یک سامانه‌ی خانگی معمولی، برق تولیدشده در طول روز اول مصرف خود خانه می‌شود و مازاد آن به شبکه‌ی سراسری فروخته می‌شود؛ شب‌ها هم خانه مثل همیشه از شبکه برق می‌گیرد. به همین دلیل است که به این سامانه‌ها «متصل به شبکه» می‌گویند و نیازی به باتری‌های گران‌قیمت نیست، هرچند اضافه‌کردن باتری ذخیره‌ساز هم ممکن است.
ظرفیت رایج برای یک خانه‌ی مسکونی معمولاً ۵ کیلووات است؛ ظرفیتی که با حدود ۸ تا ۱۰ پنل استاندارد روی بام تأمین می‌شود و برای بخش بزرگی از مصرف یک خانواده‌ی متوسط کافی است. البته ظرفیت نهایی را کارشناس بر اساس مصرف سالانه‌ی خانه، مساحت بام، جهت و شیب آن و میزان سایه‌اندازی تعیین می‌کند.
هزینه احداث نیروگاه خورشیدی خانگی در ۱۴۰۵
بر اساس برآوردهای اعلام‌شده از سوی مسئولان صنعت برق، هزینه‌ی احداث یک نیروگاه خورشیدی خانگی با ظرفیت ۵ کیلووات، بسته به تجهیزات و شرایط اجرا، حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ میلیون تومان است. این بازه به چند عامل بستگی دارد: برند و راندمان پنل‌ها، نوع اینورتر (تک‌فاز یا سه‌فاز)، کیفیت سازه و کابل‌کشی، و شرایط بام مثل نیاز به تقویت سازه یا کابل‌کشی طولانی.
نکته‌ی مهم این است که هزینه‌ی این سامانه یک‌بار پرداخت می‌شود و پنل‌ها بیش از ۲۵ سال عمر می‌کنند؛ یعنی پس از چند سال، برق تولیدی عملاً رایگان می‌شود و فروش مازاد آن به درآمد تبدیل می‌شود.
برای اینکه برآورد دقیقی از هزینه‌ی بام خودتان داشته باشید، باید مصرف برق سالانه، مساحت در دسترس بام و وضعیت انشعاب برق خانه بررسی شود. همین سه عدد، ظرفیت بهینه و در نتیجه هزینه‌ی نهایی را مشخص می‌کنند و از خرید سامانه‌ی بزرگ‌تر یا کوچک‌تر از نیاز جلوگیری می‌کنند.
وام نیروگاه خورشیدی خانگی؛ تسهیلات ساتبا
یکی از خبرهای مهم آبان‌ماه برای متقاضیان نیروگاه خورشیدی خانگی، تسهیلات در نظر گرفته‌شده برای این طرح است. مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تأمین منابع مالی ساتبا از پیش‌بینی تسهیلاتی تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان با نرخ سود ۱۴ درصد و بازپرداخت ۶۰ ماهه خبر داده است. این یعنی بخش بزرگی از هزینه‌ی یک سامانه‌ی ۵ کیلوواتی می‌تواند با وام پوشش داده شود و اقساط آن از محل صرفه‌جویی در قبض برق و درآمد فروش برق مازاد پرداخت شود. برای اطلاع از شرایط دقیق دریافت این تسهیلات و مدارک لازم، بهتر است پیش از ثبت‌نام، با مجریان دارای مجوز مشورت کنید تا طرح شما از ابتدا با ضوابط ساتبا هماهنگ باشد.
درآمد نیروگاه خورشیدی خانگی از فروش برق
صاحب یک نیروگاه خورشیدی خانگی دو راه برای سود بردن دارد: اول، کاهش قبض برق، چون بخشی از مصرف خانه از تولید خودتان تأمین می‌شود؛ دوم، فروش برق مازاد به شبکه. برق اضافه‌ای که در ساعات آفتابی تولید می‌کنید و مصرف نمی‌شود، از طریق کنتور دوطرفه به شبکه تزریق و طبق قرارداد خرید تضمینی با ساتبا، بهای آن پرداخت می‌شود.
جزئیات کامل سازوکار فروش برق، نمونه‌های واقعی روستایی و مراحل قرارداد را در مقاله‌ی «فروش برق خورشیدی به شبکه؛ درآمد نیروگاه خورشیدی خانگی در ایران» به‌طور کامل توضیح داده‌ایم. ترکیب این دو منفعت — قبض کمتر و درآمد فروش — همان چیزی است که دوره‌ی بازگشت سرمایه‌ی نیروگاه خورشیدی خانگی را توجیه می‌کند.
مراحل احداث نیروگاه خورشیدی خانگی در ۵ گام
- مشاوره و برآورد: بررسی قبض‌های برق، مساحت و جهت بام و تعیین ظرفیت بهینه‌ی سامانه‌ی شما.
- طراحی سامانه: انتخاب تعداد و چیدمان پنل‌ها، نوع اینورتر و مسیر کابل‌کشی بر اساس نقشه‌ی بام.
- تأمین تجهیزات: خرید پنل، اینورتر، سازه و تجهیزات حفاظتی از برندهای معتبر با گارانتی مشخص.
- نصب و راه‌اندازی: اجرای سازه، نصب پنل‌ها و اینورتر و تست‌های ایمنی و عملکرد.
- اتصال به شبکه و قرارداد فروش: نصب کنتور دوطرفه، اتصال به شبکه‌ی توزیع و عقد قرارداد خرید برق مازاد.
اگر قصد دارید برای خانه‌تان نیروگاه خورشیدی خانگی احداث کنید، کارشناسان بیستون انرژی پارس با بررسی رایگان بام و مصرف شما، ظرفیت و هزینه‌ی دقیق را اعلام می‌کنند. برای شروع، از برگه‌ی «درخواست مشاوره» اقدام کنید.
چرا حالا بهترین زمان برای نیروگاه خورشیدی خانگی است؟
سه اتفاق هم‌زمان، امروز را به نقطه‌ی مناسبی برای تصمیم‌گیری تبدیل کرده است: اول، ناترازی برق که اهمیت تولید پراکنده در محل مصرف را دوچندان کرده؛ دوم، تأکید بر خودکفایی برق منازل که توسعه‌ی این سامانه‌ها را به یک برنامه‌ی ملی با هدف ۵ هزار مگاوات تبدیل کرده؛ و سوم، تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی که بار مالی شروع کار را سبک می‌کند. از سوی دیگر، هر ماه تأخیر یعنی یک ماه دیگر پرداخت کامل قبض برق و از دست رفتن درآمد فروش برق مازاد. خانه‌هایی که امروز وارد این برنامه می‌شوند، هم از حمایت‌های فعلی بهره می‌برند و هم زودتر به نقطه‌ی بازگشت سرمایه می‌رسند.
منبع اعداد این مقاله: گزارش تسنیم از برنامه‌ی توسعه‌ی نیروگاه‌های خورشیدی خانگی.