نیروگاه خورشیدی شناور بابل؛ نخستین نیروگاه شناور ایران با ظرفیت 1.5 مگاوات
ایران به‌زودی صاحب یک تجربه‌ی تازه در انرژی پاک می‌شود: نخستین نیروگاه خورشیدی شناور بابل کشور در شهرستان بابل وارد مرحله‌ی اجرایی شده است. این نیروگاه روی سطح آببندانهای کشاورزی ساخته می‌شود؛ یعنی همان آبی که برای شالیزارها ذخیره شده، حالا برق هم تولید می‌کند. در این مقاله می‌بینید نیروگاه خورشیدی شناور چیست، نخستین نمونه‌ی ایرانی آن چه مشخصاتی دارد و چرا این ایده برای استانهای شمالی و سراسر کشور مهم است.
نیروگاه خورشیدی شناور چیست؟
نیروگاه خورشیدی شناور سامانه‌ای است که در آن پنل‌های خورشیدی به‌جای زمین یا بام، روی سازه‌های شناور بر سطح آب نصب می‌شوند. این سازه‌ها معمولاً از قطعات پلاستیکی مقاوم و ضدزنگ ساخته می‌شوند که به یکدیگر متصل‌اند و مثل یک جزیره‌ی خورشیدی روی آب می‌مانند. برق تولیدشده از طریق کابل‌های مخصوص به اینورترهای ساحلی می‌رسد و از آنجا وارد شبکه می‌شود. تفاوت اصلی این سامانه با نیروگاه زمینی، همین بستر نصب است؛ اما همین تفاوت ساده چند مزیت مهم دارد که در ادامه می‌بینید.
مشخصات نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران در بابل
نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران در محدوده‌ی ایستگاه تحقیقات شالیزار گلدشت شهرستان بابل، روی آببندان گاودشت اجرا می‌شود. به‌گفته‌ی مسئول این ایستگاه، آببندان موردنظر سه‌ونیم هکتار مساحت دارد که حدود ۳۰ درصد از سطح آن، معادل یک هکتار، با پنل‌های خورشیدی پوشش داده می‌شود و ظرفیت تولید برق آن به یک‌ونیم مگاوات می‌رسد.
فرماندار بابل هم ظرفیت آببندان گاودشت را ۱٫۲ مگاوات اعلام کرده است؛ اختلاف این دو عدد به محدوده‌ی محاسبه برمی‌گردد و هر دو از گزارش‌های رسمی آبان‌ماه نقل شده‌اند. فرآیندهای فنی و زیست‌محیطی اجرای این طرح در حال انجام است و مدیریت جهاد کشاورزی بابل اعلام کرده پس از اجرای طرح پایلوت و ارزیابی نتایج آن، توسعه‌ی نیروگاه‌های شناور در سایر آببندانهای استان مازندران با حمایت استانداری در دستور کار قرار می‌گیرد.
مزایای نیروگاه خورشیدی شناور
- بدون اشغال زمین کشاورزی: بزرگ‌ترین مزیت این سامانه این است که زمین زراعی را نمی‌گیرد؛ در بابل دقیقاً همین اتفاق می‌افتد — آب‌بندانی که برای شالیزارها ذخیره شده، بدون اینکه یک متر از زمین کشاورزی کم شود، برق هم تولید می‌کند.
- کاهش تبخیر آب: پوشش بخشی از سطح آب با پنل‌ها، تبخیر را کم می‌کند؛ یعنی همان آبی که برای کشاورزی ذخیره شده، دیرتر از دست می‌رود. در شرایط خشکسالی، این مزیت به‌اندازه‌ی خودِ برق ارزش دارد.
- خنک‌شدن پنل‌ها و راندمان بهتر: مجاورت با آب، دمای پنل‌ها را پایین‌تر نگه می‌دارد و پنل خنک‌تر، برق بیشتری تولید می‌کند.
- تولید در محل مصرف کشاورزی: برق تولیدشده میتواند مستقیماً نیاز بخش کشاورزی همان منطقه — پمپ‌ها، سردخانه‌ها و صنایع تبدیلی — را تأمین کند و فشار را از شبکه‌ی سراسری بردارد.
تجربه جهانی نیروگاه‌های شناور
ایده‌ی نیروگاه خورشیدی شناور تازه نیست؛ از سال ۲۰۰۸ میلادی در کشورهایی مانند چین و ژاپن مورد استفاده قرار گرفته و امروز در سراسر جهان، از سدها و دریاچه‌های صنعتی تا آببندانهای کشاورزی، نمونه‌های بزرگ آن در حال بهره‌برداری است. دلیل گسترش جهانی این فناوری همان دو مزیت هم‌زمان است: تولید برق بدون اشغال زمین، و حفظ منابع آبی. ایران با هزاران آببندان کشاورزی، سد و تالاب، یکی از کشورهایی است که میتواند از این تجربه بیشترین بهره را ببرد؛ طرح بابل دقیقاً قرار است همین تناسب را در مقیاس واقعی بسنجد.
نگهداری و عمر نیروگاه خورشیدی شناور
یکی از سؤال‌های رایج درباره‌ی نیروگاه خورشیدی شناور، نگهداری آن است. سازه‌های شناور طوری طراحی می‌شوند که در برابر رطوبت دائمی، باد و موج‌های کوچک مقاوم باشند و نیاز به تعمیرات سنگین نداشته باشند. بازدیدهای دوره‌ای، بررسی اتصالات و لنگرها، و شست‌وشوی دوره‌ای پنل‌ها برای جلوگیری از نشست گردوغبار و رسوب، اصلی‌ترین کارهای نگهداری است.
خود پنل‌ها هم مثل نیروگاه‌های زمینی عمری بیش از ۲۵ سال دارند و اینورترها و کابل‌ها با انتخاب تجهیزات مخصوص محیط مرطوب، سال‌ها بدون مشکل کار می‌کنند. به همین دلیل، هزینه‌ی نگهداری یک نیروگاه خورشیدی شناور در مجموع تفاوت چشمگیری با نیروگاه زمینی ندارد و بخش اصلی هزینه، همان سرمایه‌گذاری اولیه‌ی سازه و نصب است.
آیا نیروگاه خورشیدی شناور برای ایران مناسب است؟
پاسخ کوتاه این است: بله، به‌شرط اجرای اصولی. نیروگاه خورشیدی شناور برای ایران سه برگ برنده دارد: آببندانهای فراوان در استانهای شمالی که همین امروز هم برای کشاورزی ذخیره شده‌اند، تابش خورشیدی بالا در بیشتر نقاط کشور، و ناترازی برقی که تولید پراکنده در محل مصرف را به یک ضرورت تبدیل کرده است. در مقابل، سه ملاحظه هم باید رعایت شود: مطالعات زیست‌محیطی برای اینکه پوشش سطح آب به اکوسیستم آسیب نزند، انتخاب سازه‌ی مقاوم در برابر باد و موج، و طراحی کابل‌کشی و ایمنی متناسب با محیط مرطوب. طرح پایلوت بابل قرار است همین ملاحظه‌ها را پیش از توسعه‌ی سراسری، در عمل ارزیابی کند.
اگر شما صاحب آببندان، استخر کشاورزی، مجموعه‌ی صنعتی یا زمینی با منبع آبی هستید و می‌خواهید بدانید آیا نیروگاه خورشیدی شناور برای شما به‌صرفه است یا نه، کارشناسان بیستون انرژی پارس امکان‌سنجی فنی و اقتصادی آن را بررسی می‌کنند. برای شروع، از برگه‌ی «درخواست مشاوره» اقدام کنید. برای آشنایی با فناوری‌های تازه‌ی خورشیدی، مقاله‌ی «سلول خورشیدی پروسکایت چیست؟» را هم بخوانید. منبع اعداد این مقاله: گزارش تسنیم از نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران.
مطالب مرتبط: نیروگاه خورشیدی شناور چیست
در مجموع، نیروگاه خورشیدی شناور بابل نشان میدهد که نیروگاه خورشیدی شناور میتواند بدون اشغال زمین کشاورزی، از آببندانهای موجود برق پاک تولید کند. آینده نیروگاه خورشیدی شناور در ایران به اجرای اصولی، انتخاب سازه و تجهیزات مناسب و نگهداری منظم وابسته است. اگر نخستین نیروگاه خورشیدی شناور کشور در بابل به خوبی پیش برود، نیروگاه خورشیدی شناور میتواند در بسیاری از آببندانهای استانهای شمالی تکرار شود و به گزینه ا
در یک نگاه، نیروگاه خورشیدی شناور بابل ترکیبی از فناوری خورشیدی و استفاده هوشمندانه از آببندان است. نیروگاه خورشیدی شناور میتواند الگویی برای دیگر شهرهای شمالی باشد. نیروگاه خورشیدی شناور نشان میدهد که توسعه انرژی پاک به زمین تازه نیاز ندارد. نیروگاه خورشیدی شناور آینده روشنی در ایران دارد.
نیروگاه خورشیدی شناور بابل میتواند سرآغاز توسعه انرژی خورشیدی روی آب در ایران باشد. نیروگاه خورشیدی شناور بابل با ظرفیت 1.5 مگاوات، تجربه ای ارزشمند برای مهندسان و سرمایه گذاران است. اگر نیروگاه خورشیدی شناور بابل در عمل موفق باشد، نیروگاه خورشیدی شناور بابل میتواند در دیگر آببندانهای کشور هم ساخته شود.